Hoàn toàn có thể. Sang chấn thứ phát (vicarious trauma) xảy ra khi chứng kiến người thân bị tổn thương, thậm chí qua nghe kể hoặc xem hình ảnh đau đớn nhiều lần. Trẻ em đặc biệt nhạy cảm vì chưa có đủ nền tảng nhận thức để xử lý những sự kiện vượt quá khả năng chịu đựng. Chứng kiến bạo lực gia đình, tai nạn, hoặc mất người thân đột ngột đều có thể gây sang chấn thực sự.

Hoàn toàn có thể điều trị hiệu quả dù sang chấn xảy ra từ nhiều năm trước — thậm chí từ thời thơ ấu. EMDR đặc biệt hiệu quả với cả sang chấn cũ lẫn mới. Não bộ có khả năng tái cấu trúc (neuroplasticity) trong suốt cuộc đời. Nhiều người trưởng thành phục hồi thành công từ sang chấn thời thơ ấu khi được tiếp cận đúng phương pháp.

EMDR được thiết kế để tránh tái sang chấn trong quá trình trị liệu. Thân chủ không cần kể lại toàn bộ chi tiết — chỉ cần gọi tên sự kiện và cảm xúc, trong khi thực hiện kích thích hai bên não (chuyển động mắt hoặc âm thanh xen kẽ). Nhiều người mô tả quá trình như "xem phim về ký ức từ xa" — cảm giác không còn cấp bách và đau đớn như khi kể lại trực tiếp.

Hành vi do sang chấn thường có bối cảnh rõ ràng — xuất hiện hoặc tăng mạnh sau một sự kiện cụ thể. Các dấu hiệu phân biệt: hành vi xảy ra khi có yếu tố gợi nhớ (trigger), trẻ không kiểm soát được dù muốn, biểu hiện thay đổi đột ngột so với trước đó, và có kèm triệu chứng thể chất (đau dạ dày, đau đầu, mất ngủ). Hành vi "hư" thường có chủ đích và có thể kiểm soát khi có lý do phù hợp. Đánh giá lâm sàng giúp phân biệt rõ ràng.

Nên làm: Duy trì sự hiện diện bình tĩnh và nhất quán. Không đặt câu hỏi liên tục về sự kiện. Xây dựng lịch sinh hoạt ổn định và dự đoán được. Nói rõ với con rằng con an toàn và phản ứng của con là bình thường. Tìm kiếm hỗ trợ chuyên môn sớm.

Không nên làm: Ép con kể lại hoặc "đối mặt" với nỗi sợ mà không có hướng dẫn chuyên môn. Phủ nhận hoặc giảm nhẹ cảm xúc của con. So sánh con với người khác "vượt qua được". Mắng hoặc phạt khi con có biểu hiện tái sang chấn.