“Dạo này không biết nó bị làm sao, nói một câu là cãi lại một câu…” “Hồi trước con tình cảm lắm, đi học về là ôm mẹ ôm bố , giờ đi học về là đóng sầm cửa phòng, chẳng nói chuyện với ai luôn ..” “Nhiều lúc chị thấy bất lực với con, không thể nào hiểu nổi nó đang nghĩ gì nữa!”
Đây có lẽ là tâm sự chung của rất nhiều cha mẹ khi có con đang bước vào độ tuổi dậy thì. Thực tế, con không hề “xấu đi” mà chỉ là con đang lớn lên theo một cách khác.
Hành trình lớn khôn này thường gặp khó khăn khi cha mẹ vẫn nhìn con bằng lăng kính cũ, xem con là đứa trẻ cần được bao bọc. Trong khi đó, con lại nhìn mình bằng ánh mắt của một người đã trưởng thành, khao khát khẳng định cái tôi và muốn tự quyết định cuộc sống. Khoảng cách giữa việc con nghĩ mình đã lớn và cha mẹ nghĩ con vẫn còn bé chính là nguồn cơn của những mâu thuẫn. Vì vậy, đây là giai đoạn quan trọng nhất để cha mẹ học cách đồng hành thay vì áp đặt.
Nội dung chính
Những "biến động" trong tâm lý khi con bước vào tuổi dậy thì
Ở độ tuổi dậy thì, con trải qua những thay đổi rất lớn về cả thể chất lẫn tâm lý. Sự thay đổi hormone làm cho nhận thức, cảm xúc – hành vi của con trở nên nhạy cảm và dễ dao động hơn bao giờ hết. Cha mẹ có thể nhận thấy rõ những biểu hiện thay đổi hằng ngày như:
𝑻𝒊́𝒏𝒉 𝒄𝒂́𝒄𝒉 𝒕𝒉𝒂𝒚 đ𝒐̂̉𝒊 𝒕𝒉𝒂̂́𝒕 𝒕𝒉𝒖̛𝒐̛̀𝒏𝒈:Có thể buổi sáng con vẫn vui vẻ trò chuyện, nhưng chỉ đến trưa hoặc chiều, con đã trở nên lầm lì, dễ tự ái hoặc bùng nổ cáu gắt chỉ vì một lý do rất nhỏ. Đôi khi chỉ là một lời nhắc nhở nhẹ nhàng về việc dọn phòng cũng đủ khiến con phản ứng gay gắt ngay lúc đó. Những trạng thái vui – buồn – nóng giận xen kẽ nhau trong một khoảng thời gian ngắn khiến cha mẹ cảm thấy như đang ở trong một “cơn bão” cảm xúc của con.
𝑿𝒖 𝒉𝒖̛𝒐̛́𝒏𝒈 𝒎𝒖𝒐̂́𝒏 𝒕𝒂́𝒄𝒉 𝒃𝒊𝒆̣̂𝒕 𝒗𝒂̀ 𝒄𝒂̂̀𝒏 𝒔𝒖̛̣ 𝒓𝒊𝒆̂𝒏𝒈 𝒕𝒖̛:Con bắt đầu ít chia sẻ chuyện trường lớp, thích ở một mình trong phòng nhiều hơn và không còn muốn đi chơi cùng cả nhà như trước. Lúc này, nhu cầu kết nối xã hội với bạn bè trở thành ưu tiên hàng đầu của con, vì con cảm thấy bạn bè là những người đồng điệu, có cùng tiếng nói và thấu hiểu mình hơn cha mẹ. Chiếc điện thoại hay máy tính chỉ là công cụ trung gian giúp con duy trì các mối quan hệ xã hội quan trọng đó.
𝑲𝒉𝒂́𝒕 𝒌𝒉𝒂𝒐 𝒌𝒉𝒂̆̉𝒏𝒈 đ𝒊̣𝒏𝒉 𝒄𝒂́𝒊 𝒕𝒐̂𝒊:Con đang ở trong trạng thái chênh vênh giữa sự phát triển của cơ thể và những suy nghĩ bên trong. Con cảm nhận mình đã lớn, đã đủ sức để tự quyết định mọi việc từ quần áo, kiểu tóc đến giờ giấc sinh hoạt. Tuy nhiên, tư duy của con lại chưa thực sự trưởng thành để kiểm soát hết mọi vấn đề phát sinh. Dù vậy, khao khát lớn nhất của con lúc này là cha mẹ hãy nhìn nhận con bằng ánh mắt của một người đã lớn, thay vì xem con như một đứa trẻ cần được chỉ bảo. Những biểu hiện như cãi lại hay phản kháng thực chất là cách con đang loay hoay khẳng định vị thế của mình, mong muốn được cha mẹ tôn trọng và công nhận sự trưởng thành của bản thân.
𝑵𝒉𝒂̣𝒚 𝒄𝒂̉𝒎 𝒗𝒐̛́𝒊 𝒔𝒖̛̣ 𝒏𝒉𝒂̣̂𝒏 𝒙𝒆́𝒕 𝒗𝒂̀ 𝒔𝒐 𝒔𝒂́𝒏𝒉:Ở tuổi này, con đặc biệt quan tâm đến ngoại hình và cách người khác nhìn nhận về mình. Một lời chê bai vô tình về làn da hay vóc dáng cũng có thể khiến con mặc cảm, tự ti và thu mình lại.
5 cách giúp cha mẹ đồng hành cùng con
Để giúp cha mẹ và con tìm thấy tiếng nói chung trong giai đoạn đầy thử thách này, BrainCare xin gửi tới phụ huynh 5 cách để giữ sợi dây kết nối với con luôn bền chặt.
Lắng nghe nhiều hơn và không phán xét
Khi con nói ra những quan điểm cá nhân, dù có thể chưa đúng hoặc khác biệt với suy nghĩ của người lớn, cha mẹ cần cố gắng nghe hết câu chuyện của con mà không phán xét. Việc cha mẹ im lặng lắng nghe sẽ giúp con cảm thấy ý kiến của mình được tôn trọng. Cha mẹ có thể gật đầu hoặc đặt những câu hỏi nhẹ nhàng để con bộc bạch thêm thay vì ngắt lời để dạy bảo ngay lập tức. Khi con cảm nhận được sự an toàn, con sẽ tự khắc mở lòng chia sẻ nhiều hơn.
Phớt lờ hiệu quả tùy từng trường hợp
Với những phản ứng cáu gắt nhất thời hoặc những lỗi nhỏ không quá nghiêm trọng, cha mẹ có thể chọn cách “phớt lờ” một cách khéo léo để con có không gian tự điều chỉnh cảm xúc. Khi con thấy cha mẹ không phản ứng quá gay gắt, cơn nóng nảy của con cũng sẽ nhanh chóng dịu xuống, tránh cho cuộc trò chuyện biến thành một cuộc chiến.
Kết nối và tôn trọng bạn bè của con
Thay vì ngăn cấm hay tỏ thái độ khó chịu với các mối quan hệ của con, cha mẹ hãy kết nối với bạn bè của con. Cha mẹ có thể tạo điều kiện để con mời bạn về nhà hoặc hỏi thăm về bạn bè con một cách thân thiện. Khi con thấy bạn bè mình được chào đón, con sẽ cảm thấy cha mẹ thực sự thấu hiểu thế giới của mình và dễ dàng chia sẻ hơn.
Đưa ra các lựa chọn thay vì mệnh lệnh
Việc ép buộc thường dẫn đến sự chống đối mạnh mẽ ở tuổi dậy thì. Thay vì yêu cầu con phải làm việc này hay việc kia một cách cứng nhắc, cha mẹ có thể đưa ra các lựa chọn để con tự quyết định. Cách tiếp cận này giúp con cảm thấy mình có quyền tự chủ, giảm bớt tâm lý phản kháng và giúp con học cách chịu trách nhiệm với lựa chọn của chính mình.
Dành thời gian chất lượng cho con mỗi ngày
Dù cuộc sống bận rộn, cha mẹ cố gắng dành ra một khoảng thời gian ngắn để thực sự ở bên con. Đó có thể là lúc cùng nhau chuẩn bị bữa tối hay trong chính bữa tối. Trong khoảng thời gian này, cha mẹ gạt bỏ công việc, điện thoại để hoàn toàn tập trung vào con. Những kết nối nhỏ bé hàng ngày này sẽ giúp con cảm thấy mình có một điểm tựa vững chắc là cha mẹ sau lưng.
BrainCare tin rằng
Dậy thì là một giai đoạn phức tạp mà bất cứ ai cũng phải trải qua. Việc cha mẹ nhận thức đúng về những biến đổi trong cảm xúc và khát khao khẳng định cái tôi của con sẽ là chìa khóa để mở cánh cửa lòng đang khép chặt. Biết cách đồng hành để con chủ động chia sẻ chính là cách tốt nhất để cha mẹ bảo vệ sợi dây kết nối với con trong giai đoạn mà cảm xúc hành vi của con thay đổi “sáng nắng, chiều mưa”.
Nếu cha mẹ đang thấy con có những vấn đề tâm lý ở tuổi mới lớn, thường xuyên cáu gắt, thu mình hoặc khó chia sẻ với gia đình, hãy kết nối với BrainCare càng sớm càng tốt. Tại BrainCare, đội ngũ chuyên gia gồm các Tiến sĩ, Thạc sĩ Tâm lý giáo dục giàu kinh nghiệm sẽ đồng hành cùng con, giúp con vượt qua những vấn đề tâm lý để trưởng thành một cách bình an và tự tin nhất.Đánh giá trị liệu tại BrainCare
Chúng tôi có đội ngũ chuyên gia tâm lý, bác sĩ nhiều năm kinh nghiệm đánh giá, tham vấn, trị liệu, chẩn đoán uy tín, mang đến lợi ích cho khách hàng.
BrainCare hướng tới trở thành một trong những đơn vị dẫn đầu về lĩnh vực chăm sóc sức khoẻ tinh thần tại Việt Nam, làm thay đổi thói quen và nhận thức của người Việt Nam trong việc chú trọng sức khoẻ tinh thần và tìm kiếm sự trợ giúp khi cần thiết. BrainCare “Vì cộng đồng hạnh phúc từng giây“.
