Tại sao lại là “Hội chứng con vịt”? Tên gọi này bắt nguồn từ hình ảnh những chú vịt bơi trên mặt hồ: Ở phần nổi trên mặt nước, chú vịt trông rất thong dong, nhẹ nhàng nhưng ở dưới mặt nước, đôi chân của chú phải đạp liên tục, không ngừng nghỉ để giữ cho cơ thể nổi lên và tiến về phía trước. Đa số chúng ta hiện nay cũng đang trong trạng thái giống như vậy: bên ngoài tưởng như rất ổn, rất bình thản nhưng bên trong lại đầy rẫy sự mệt mỏi và lo âu. Chắc hẳn đa số phụ huynh khi nhìn thấy con vẫn đi học đều, điểm số tốt hay luôn tỏ ra vui vẻ thì thường an tâm và cho rằng con đang ổn. Thế nhưng, đằng sau vẻ ngoài rất ổn đó, không ít trường hợp các em gặp vấn đề tâm lý như trầm cảm, lo âu…và hiện tượng này được chuyên gia tâm lý thường gọi là “Hội chứng con vịt”.
Nội dung chính
Những dấu hiệu cho thấy con đang gồng mình quá sức
BrainCare xin khẳng định, việc phát hiện ra ngay khi con gặp áp lực, mệt mỏi là không hề dễ dàng, tuy nhiên, bằng cách kiên nhẫn quan sát, cha mẹ hoàn toàn có thể phát hiện sớm tình trạng của con – đôi chân chú vịt đang đạp rất mệt mỏi dưới mặt hồ:
𝑺𝒖̛̣ 𝒉𝒐𝒂̀𝒏 𝒉𝒂̉𝒐 𝒕𝒓𝒐𝒏𝒈 𝒍𝒐 𝒂̂𝒖Con luôn muốn mọi thứ mình làm ra phải thật chỉn chu, từ bài vở đến cách ăn mặc. Cha mẹ có thể thấy con dành quá nhiều thời gian để tẩy xóa một lỗi nhỏ trong vở, hoặc mất ngủ chỉ vì một câu trả lời chưa thực sự tốt trên lớp. Phía sau sự cầu toàn ấy không phải là tính kỷ luật tự thân mà đôi khi lại là nỗi sợ bị đánh giá, sợ mất vị trí “đứa trẻ giỏi” trong mắt mọi người.
𝑳𝒖𝒐̂𝒏 𝒄𝒉𝒐̣𝒏 𝒄𝒂́𝒄𝒉 𝒊𝒎 𝒍𝒂̣̆𝒏𝒈 𝒗𝒂̀ 𝒏𝒐́𝒊 “𝒄𝒐𝒏 𝒌𝒉𝒐̂𝒏𝒈 𝒔𝒂𝒐”Đây là dấu hiệu phổ biến nhất. Dù hôm đó con bị điểm kém, bị bạn bè hiểu lầm hay bài vở chất chồng, khi về nhà con vẫn chọn cách mỉm cười nhạt, với ánh mắt không uể oải nói rằng mọi chuyện vẫn ổn. Con không muốn cha mẹ phải lo lắng, nhưng quan trọng hơn, con sợ rằng nếu nói ra khó khăn, con sẽ trở nên yếu đuối và con không muốn như vậy.
𝑺𝒐 𝒔𝒂́𝒏𝒉 𝒏𝒈𝒂̂̀𝒎 𝒗𝒂̀ 𝒔𝒖̛̣ 𝒕𝒖̛̣ 𝒕𝒊 𝒄𝒉𝒆 𝒈𝒊𝒂̂́𝒖Cha mẹ để ý thấy con thường xuyên hỏi han về điểm số của bạn bè hoặc cảm thấy bứt rứt khi thấy ai đó đạt thành tích tốt hơn. Con không thể hiện sự đố kỵ ra bên ngoài nhưng lại tự trách cứ bản thân bên trong. Con cảm thấy mình đang thụt lùi và phải ra sức “đạp chân” mạnh hơn nữa để không bị bỏ lại phía sau, dù đôi chân ấy đã thấm mệt.
𝑺𝒐̛̣ 𝒏𝒉𝒖̛̃𝒏𝒈 𝒌𝒉𝒐𝒂̉𝒏𝒈 𝒕𝒉𝒐̛̀𝒊 𝒈𝒊𝒂𝒏 𝒕𝒓𝒐̂́𝒏𝒈Đối với con, nghỉ ngơi bỗng trở thành một điều tội lỗi. Nếu thấy con không thể ngồi yên, luôn học ngay cả khi vừa đi học thêm về, hoặc con cảm thấy bồn chồn khi cha mẹ bảo con đi nghỉ sớm, đó là lúc con đang bị áp lực thành tích bủa vây. Con không còn biết cách tận hưởng sự thư giãn vì luôn lo sợ mình sẽ tụt lại nếu phải dừng, dù chỉ một phút.
𝑵𝒉𝒖̛̃𝒏𝒈 𝒕𝒉𝒂𝒚 đ𝒐̂̉𝒊 𝒗𝒆̂̀ 𝒔𝒖̛́𝒄 𝒌𝒉𝒐̉𝒆 𝒗𝒂̀ 𝒕𝒂̂𝒎 𝒕𝒊́𝒏𝒉Áp lực tinh thần quá lớn thường chuyển hóa thành những cơn đau thể chất. Con hay than đau đầu, mỏi vai gáy hoặc khó ngủ, hay gặp ác mộng. Cha mẹ cũng có thể thấy con trở nên nhạy cảm hơn bình thường: một lời góp ý nhẹ nhàng của cha mẹ cũng có thể khiến con cáu gắt hoặc rơm rớm nước mắt. Đó là lúc sức chịu đựng của con đã chạm giới hạn, con không còn đủ năng lượng để kìm nén cảm xúc được nữa.
𝑻𝒉𝒖 𝒎𝒊̀𝒏𝒉 𝒍𝒂̣𝒊Sau một ngày dài gồng mình ở trường, khi về nhà, con thường có xu hướng đóng chặt cửa phòng, ít nói chuyện với cha mẹ. Không phải con đang chống đối, mà là con đã quá kiệt sức. Con cần được ở một mình để thực sự thư giãn và lấy lại cân bằng. Tuy nhiên, sự cô độc này nếu kéo dài sẽ khiến khoảng cách giữa con và gia đình ngày một xa hơn.
Cha mẹ cùng con vượt qua áp lực
Để giúp con cảm thấy nhẹ lòng hơn và không còn phải nỗ lực để tỏ ra mình ổn trong sự mệt mỏi, cha mẹ có thể dành thời gian để kết nối với con qua những việc làm gần gũi:
𝑻𝒂̣𝒐 𝒎𝒐̂𝒊 𝒕𝒓𝒖̛𝒐̛̀𝒏𝒈 𝒂𝒏 𝒕𝒐𝒂̀𝒏 đ𝒆̂̉ 𝒄𝒐𝒏 𝒄𝒉𝒊𝒂 𝒔𝒆̉ & 𝑳𝒂̆́𝒏𝒈 𝒏𝒈𝒉𝒆 𝒄𝒐𝒏 𝒏𝒉𝒊𝒆̂̀𝒖 𝒉𝒐̛𝒏Thay vì hỏi dồn dập về điểm số hay bài tập, cha mẹ hãy bắt đầu bằng những câu hỏi mở về cảm xúc như: “Hôm nay điều gì làm con thấy thoải mái nhất?” hay “Có điều gì khiến con thấy mệt mỏi mà muốn kể với mẹ không?”. Cha mẹ chỉ cần lắng nghe mà tuyệt đối không phán xét, không vội đưa ra lời khuyên, để con cảm thấy an toàn và chia sẻ những tâm tư của mình. Cha mẹ cũng cần làm gương bằng việc chia sẻ những khó khăn của chính mình, để con thấy rằng việc có những lúc “không ổn” là điều hoàn toàn bình thường. Con có quyền thất bại, có quyền khóc và có quyền được yếu đuối trong vòng tay của cha mẹ.
Đ𝒊𝒆̂̀𝒖 𝒄𝒉𝒊̉𝒏𝒉 𝒌𝒚̀ 𝒗𝒐̣𝒏𝒈 𝒑𝒉𝒖̀ 𝒉𝒐̛̣𝒑Cha mẹ giúp con hiểu rằng kết quả học tập rất quan trọng, nhưng sức khỏe thể chất và tinh thần của con còn quan trọng hơn gấp bội. Thay vì chỉ khen ngợi khi con đạt điểm 10, cha mẹ hãy ghi nhận cả quá trình con cố gắng. Hãy nói với con rằng: “Cha mẹ tự hào vì con đã nỗ lực hết mình, dù kết quả có ra sao thì con vẫn luôn tuyệt vời”. Điều này giúp con hiểu rằng con không cần phải hoàn hảo mới có được tình yêu thương của cha mẹ.
𝑲𝒉𝒖𝒚𝒆̂́𝒏 𝒌𝒉𝒊́𝒄𝒉 𝒄𝒐𝒏 𝒏𝒈𝒉𝒊̉ 𝒏𝒈𝒐̛𝒊Cha mẹ nhắc con dành thời gian cho các hoạt động thể chất đơn giản như đi dạo, chơi một môn thể thao yêu thích hoặc chỉ đơn giản là nghe nhạc, vẽ tranh mà không vì mục tiêu thành tích nào cả. Cha mẹ hãy cùng con tham gia các hoạt động để cả nhà cùng kết nối, giúp con hiểu rằng việc nghỉ ngơi là cần thiết để tái tạo năng lượng chứ không phải là sự lười biếng hay tụt hậu.
BrainCare tin rằng
Nhận ra những nỗ lực âm thầm và sự mệt mỏi phía sau nụ cười của con chính là bước đầu tiên để cha mẹ giúp con tháo gỡ áp lực. Cha mẹ đừng để con phải một mình nỗ lực đến kiệt sức và chìm vào mặt hồ tĩnh lặng. Ngay khi nhận thấy con có các dấu hiệu mệt mỏi về tinh thần, đừng chần chừ, hãy đưa con đến với Viện Tâm lý Giáo dục BrainCare. Đội ngũ chuyên gia tâm lý giàu kinh nghiệm tại BrainCare sẽ cùng cha mẹ lắng nghe và thấu hiểu những tâm tư sâu kín nhất của con, giúp con vượt qua những khó khăn tâm lý để trở lại với cuộc sống hồn nhiên, hạnh phúc.
Đánh giá trị liệu tại BrainCare
Chúng tôi có đội ngũ chuyên gia tâm lý, bác sĩ nhiều năm kinh nghiệm đánh giá, tham vấn, trị liệu, chẩn đoán uy tín, mang đến lợi ích cho khách hàng.
BrainCare hướng tới trở thành một trong những đơn vị dẫn đầu về lĩnh vực chăm sóc sức khoẻ tinh thần tại Việt Nam, làm thay đổi thói quen và nhận thức của người Việt Nam trong việc chú trọng sức khoẻ tinh thần và tìm kiếm sự trợ giúp khi cần thiết. BrainCare “Vì cộng đồng hạnh phúc từng giây“.
