Nếu trầm cảm, lo âu khiến con phải sống trong cảm giác mệt mỏi và tuyệt vọng trong một khoảng thời gian dài, thì rối loạn căng thẳng sau sang chấn (PTSD) giống như việc con bị mắc kẹt trong một vòng lặp ác mộng đáng sợ mà con không thể thoát ra.
Hiểu về rối loạn căng thẳng sau sang chấn (PTSD):
- PTSD là tình trạng tâm lý/chứng bệnh khi trẻ trải qua, sống sót hoặc chứng kiến những biến cố kinh hoàng làm chấn động, gây tổn thương sâu sắc tới tinh thần. Dù sự việc đã trôi qua nhưng trong tâm trí con, nỗi ám ảnh về sự kiện kinh hoàng ấy vẫn “quay trở lại”, khiến con hoảng loạn hoặc phản ứng gay gắt.
- Những trải nghiệm có thể dẫn đến PTSD ở trẻ bao gồm:
- Là nạn nhân trực tiếp hoặc chứng kiến bạo lực học đường, bạo hành, xâm hại;
- Trải qua tai nạn, thiên tai;
- Gặp phải biến cố lớn trong cuộc sống vượt quá khả năng chịu đựng về mặt tinh thần v.v…
Sau khi trải qua sang chấn, trẻ bắt đầu hình thành hành vi né tránh, thậm chí là phản ứng co giật khi chứng kiến những sự việc, sự vật hoặc con người giống với sự kiện gây ra sang chấn trong quá khứ. Đây là một cơ chế ghi nhớ và phòng vệ của não bộ để đảm bảo an toàn trước những sự vật/sự việc/con người gần giống với sự kiện gây sang chấn đã xảy ra chứ không phải vì trẻ “yếu đuối” hay “quá nhạy cảm”. Lúc này đây, con rất cần được thấu hiểu, yêu thương và hỗ trợ kịp thời từ gia đình cũng như những người xung quanh.
Một số dấu hiệu về rối loạn căng thẳng sau sang chấn mà cha mẹ cần lưu ý
Theo MSD (Cẩm nang Y khoa uy tín hàng đầu), cha mẹ có thể nhận biết một số dấu hiệu của rối loạn căng thẳng sau sang chấn thông qua 4 khía cạnh sau đây.
- Trên phương diện “xâm nhập” (intrusion):
Não bộ tự tái diễn lại các ký ức đau thương liên quan đến sự kiện gây ra sang chấn (đây còn gọi là hiện tượng “flashback”). Con có thể gặp phải những cơn ác mộng liên quan tới sự kiện sang chấn khi ngủ.
- Trên phương diện “né tránh” (avoidance):
Con có xu hướng né tránh suy nghĩ, cảm xúc hoặc ký ức liên quan đến sự kiện gây sang chấn Con cũng thường không muốn tới các hoạt động, địa điểm, hoặc không muốn gặp những người có khả năng gợi nhớ tới sự kiện gây sang chấn.
- Trên phương diện “cảm xúc và nhận thức bị tác động tiêu cực” (negative effects on cognition and mood):
- Con có thể bị mất trí nhớ về các phần quan trọng của sự kiện gây sang chấn (đây còn gọi là hiện tượng phân ly).
- Con có niềm tin hoặc suy nghĩ tiêu cực về bản thân, mọi người và thế giới xung quanh. Thông thường, niềm tin và suy nghĩ thường bị phóng đại và kéo dài một cách trường kỳ.
- Con thường phải đối mặt với cảm xúc tiêu cực dải dẳng, ví dụ như lo sợ, ghê rợn, tức giận, tội lỗi hoặc xấu hổ.
- Trên phương diện “phản ứng hành vi” (altered arousal and reactivity):
- Con cảm thấy khó ngủ.
- Cảm xúc của con dễ bùng nổ và mất kiểm soát.
- Con có các hành vi liều lĩnh hoặc tự gây thương tích cho bản thân, chẳng hạn như rạch tay hoặc tự làm bỏng mình.
- Khả năng tập trung của con bị giảm sút.
- Con dễ bị giật mình.
- Con thường xuyên cảnh giác với mọi thứ xung quanh vì con có niềm tin định kiến rằng thế giới này luôn xấu xa và có thể hãm hại con.
Nếu nhận thấy con có dấu hiệu của rối loạn căng thẳng sau sang chấn (PTSD), đừng ngần ngại tìm đến các chuyên gia tâm lý. Tại Viện Tâm lý Giáo dục BrainCare, với đội ngũ Tiến sĩ, Thạc sĩ giàu kinh nghiệm trong tham vấn, trị liệu tâm lý, chúng tôi luôn sẵn sàng đồng hành, lắng nghe bạn và gia đình để giải quyết tận gốc rễ các vấn đề tâm lý. Hãy đến với BrainCare, vì bạn và gia đình xứng đáng được hạnh phúc.
Đánh giá trị liệu tại BrainCare
Chúng tôi có đội ngũ chuyên gia tâm lý, bác sĩ nhiều năm kinh nghiệm đánh giá, tham vấn, trị liệu, chẩn đoán uy tín, mang đến lợi ích cho khách hàng.
BrainCare hướng tới trở thành một trong những đơn vị dẫn đầu về lĩnh vực chăm sóc sức khoẻ tinh thần tại Việt Nam, làm thay đổi thói quen và nhận thức của người Việt Nam trong việc chú trọng sức khoẻ tinh thần và tìm kiếm sự trợ giúp khi cần thiết. BrainCare “Vì cộng đồng hạnh phúc từng giây“.
