RốI loạn hành vi ở trẻ em – nghiện game, bạo lực học đường & chống đối
Hướng dẫn toàn diện dành cho phụ huynh | Viện Tâm lý Giáo dục BrainCare
"Con tôi chơi game 10 tiếng mỗi ngày, không ngủ, không ăn. Tôi cắt mạng thì con đập phá, la hét. Tôi không biết phải làm gì nữa..." — Nếu bạn đang trong tình huống này, bạn không đơn độc — và đây là điều có thể thay đổi được.
Rối loạn hành vi là nhóm vấn đề ảnh hưởng đến cách trẻ kiểm soát hành vi, ứng xử với người khác và tuân theo quy tắc xã hội. BrainCare có nền tảng nội dung phong phú về 3 chủ đề chính: Nghiện game/mạng xã hội, Bạo lực học đường và Rối loạn chống đối (ODD).
I. Các dạng rối loạn hành vi thường gặp
🎮 Nghiện game & mạng xã hội
- Chơi game 8–12+ giờ/ngày
- Không thể ngừng dù muốn
- Bỏ ăn, bỏ ngủ vì game
- Hung hăng khi bị cắt internet
- Sống tách biệt thế giới thực
⚔️ Bạo lực học đường
- Bắt nạt thể chất hoặc lời nói
- Bạo lực mạng (cyberbullying)
- Ép buộc, đe dọa bạn bè
- Hoặc là nạn nhân im lặng
😤 Chống đối & cáu gắt (ODD)
- Từ chối tuân theo mọi quy tắc
- Tranh cãi liên tục với người lớn
- Cố tình làm phiền hoặc trả thù
- Dễ bị kích động, cáu gắt mãn tính
💡 Quan trọng: Rối loạn hành vi thường là "tiếng kêu cứu" — phía sau hành vi phá phách thường là lo âu, trầm cảm, sang chấn hoặc cảm giác cô đơn chưa được nhìn nhận. Trừng phạt đơn thuần không giải quyết được gốc rễ.
II. Nghiện game — Vấn đề của kỷ nguyên số
Nghiện game không phải là thiếu kỷ luật — đây là cơ chế tâm lý phức tạp. Trong game, trẻ nhận được điều cuộc sống thực không cho: thành tích ngay lập tức, sự công nhận, cảm giác có giá trị và kiểm soát.
Dấu hiệu nghiện game theo WHO (ICD-11):
- Mất kiểm soát về thời gian, tần suất và cường độ chơi game.
- Ưu tiên game hơn tất cả các hoạt động khác trong cuộc sống.
- Tiếp tục chơi dù biết hậu quả tiêu cực rõ ràng.
- Kéo dài ít nhất 12 tháng (hoặc ngắn hơn nếu triệu chứng nghiêm trọng).
→ Chỉ trong game, trẻ mới thấy mình có giá trị?
III. Bạo lực học đường
| Hình thức | Biểu hiện | Dấu hiệu trẻ là nạn nhân |
|---|---|---|
| Thể chất | Đánh, xô đẩy, lấy đồ đạc | Vết thương không giải thích được, sợ đến trường |
| Lời nói & tâm lý | Chế giễu, đặt biệt danh, cô lập | Tự ti đột ngột, không muốn giao tiếp |
| Bạo lực mạng | Tin nhắn đe dọa, bôi nhọ online | Bỏ điện thoại đột ngột, lo lắng sau khi online |
→ Tại sao học sinh im lặng khi bị bạo lực học đường?
IV. Phương pháp trị liệu
- CBT: Giúp trẻ nhận ra các suy nghĩ kích thích hành vi tiêu cực và phát triển phản ứng lành mạnh hơn.
- Quản lý hành vi tích cực (PBS): Xây dựng hệ thống khen ngợi và hệ quả nhất quán tại nhà và trường.
- Trị liệu gia đình: Thay đổi các vòng tương tác không lành mạnh giữa con và cha mẹ.
- Cai nghiện game tại BrainCare: Điều trị tâm lý nền tảng (lo âu, trầm cảm), kỹ năng quản lý cảm xúc và dần xây dựng lại cuộc sống thực có ý nghĩa.
- Nghệ thuật tỉnh thức (Mindfulness): Giúp trẻ nhận biết và quản lý xung động trước khi hành động.
⚠️ Điều cha mẹ hay làm nhưng phản tác dụng: Cắt internet đột ngột & toàn bộ | Trừng phạt mà không giải quyết nguyên nhân | Đối đầu trực tiếp khi con đang ở đỉnh cơn tức giận.
V. Câu hỏi thường gặp
❓ Con chơi game nhiều — bao nhiêu là "nghiện"?
Thời gian không phải tiêu chí duy nhất. Quan trọng hơn là: con có còn thực hiện được các trách nhiệm (học, ngủ, ăn) không? Khi bị cắt game, con có phản ứng dữ dội mất kiểm soát không? Con có thể tự dừng khi được yêu cầu không?
❓ Con đang bị bắt nạt ở trường — tôi phải làm gì?
Bước 1: Lắng nghe và tin con — không tối thiểu hóa hay đổ lỗi. Bước 2: Ghi chép cụ thể (ngày giờ, sự việc, nhân chứng). Bước 3: Liên hệ nhà trường với bằng chứng. Bước 4: Hỗ trợ con về tâm lý — nhiều trẻ cần trị liệu sau khi bị bắt nạt để phục hồi lòng tự trọng.
❓ ODD có phải là "hư" không? Có cần trị liệu không?
ODD là rối loạn tâm lý được chẩn đoán lâm sàng — không phải do trẻ "hư" hay cha mẹ nuôi dạy sai. Trị liệu tâm lý kết hợp huấn luyện cha mẹ cho kết quả rất tốt — đặc biệt khi bắt đầu sớm trước tuổi 12.
VI. 12 bài viết chuyên sâu
| # | Bài viết | Chủ đề |
|---|---|---|
| 1 | Nghiện game – "Thuốc phiện" của kỷ nguyên số | Tổng quan nghiện game |
| 2 | Nghiện game có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng nào? | Hậu quả nghiện game |
| 3 | Chỉ trong game, trẻ mới thấy mình có giá trị? | Tâm lý đằng sau nghiện game |
| 4 | Cắm rễ ở net — Nghiện game đã lấy đi rất nhiều thứ ở em | Câu chuyện thiếu niên thực tế |
| 5 | Con nghiện game — Bố mẹ sợ nhất điều gì? | Nỗi lo của phụ huynh |
| 6 | Bạo lực học đường âm thầm | Nhận biết bạo lực tinh vi |
| 7 | Bạo lực mạng – Nguy cơ tiềm ẩn trong học đường | Cyberbullying |
| 8 | Tại sao học sinh im lặng khi bị bạo lực? | Tâm lý nạn nhân |
| 9 | Cha mẹ có giúp con chiến thắng được bạo lực học đường? | Hướng dẫn phụ huynh |
| 10 | Bạo lực ngôn từ — Khi lời nói trở thành vũ khí | Bạo lực lời nói |
| 11 | Các rối loạn hành vi ở trẻ em & vị thành niên | Tổng quan rối loạn hành vi |
| 12 | Phương pháp trị liệu rối loạn ODD | Điều trị ODD |
💚 BrainCare đồng hành cùng con và gia đình bạn
Đừng chờ đến khi vấn đề trở nên nghiêm trọng. Hỗ trợ sớm luôn tốt hơn.
📞 Gọi ngay: 1900 3307 | 🌐 phongkhamtamly.com
Viện Tâm lý Giáo dục BrainCare — Tầng 7, 59 Võ Chí Công, Hà Nội
